Toen was liefde nog niet zo gewoon
De meeste mensen zien liefde als onmisbaar ingrediënt voor hun levensgeluk, als datgene wat het leven het leven waard maakt. In onze maatschappij is het onbetwist dat liefde heel belangrijk is. Maar dat is niet altijd zo geweest.
Wij West-Europeanen hebben er veel voor over om liefde te vinden en als we een relatie hebben, doen we er alles aan die goed te houden. Voor ons is de hoge waarde van liefde vanzelfsprekend, maar dat was vroeger wel anders. Ruut Veenhoven, socioloog en onderzoeker van geluk, laat in het boek ‘De liefde ontleed’, zien dat liefde tweehonderd jaar geleden nog gezien werd als iets lastigs waar niemand op zat te wachten. De kerk predikte wel liefde, maar daarmee werd eerder een afhankelijke houding richting geestelijke en God bedoeld. Sterke gevoelens hebben voor één iemand was niet wenselijk.
Zakelijke huwelijken
Veenhoven noemt een studie naar liefde op het Franse platteland rond 1800. Huwelijken waren in die tijd vooral een zakelijke aangelegenheid. Echtgenotes werden niet uitgezocht op aardige eigenschappen, maar op werkkracht en gezondheid. Vrouwen spraken hun man aan met u en aan seks en samen tijd doorbrengen werd zo min mogelijk gedaan.
Als een van de verklaringen voor de killere relaties tussen mannen en vrouwen in die tijd, geeft Veenhoven het feit dat de gemeenschap al veel mogelijkheden tot hartelijke relaties gaf. Het dorpje waarin je woonde, de kerk waar je naar toe ging; overal waren mensen met wie je verbondenheid kon voelen. Het idee van twee mensen die van elkaar houden was in die tijd ook nog niet zo gangbaar. Vrouwen waren minder waard en religies begonnen met hun campagne tegen seksualiteit. Het werd in de grote gemeenschap niet gewaardeerd als je je teveel aan iemand van het andere geslacht hechtte: je moest goed zijn voor je dorp, je familie, je leeftijd- en seksegenoten. Je ‘eigen ik’ was veel minder belangrijk. Omdat vriendschap en familierelaties wel werden geaccepteerd, werd liefde veel meer in die kringen gezocht.
Dichter naar onze tijd toe gingen familie, bedrijf en gemeenschap steeds minder zwaar wegen. Wereld en welvaart werden groter, door de modernisering kwam er meer vrije tijd en vrouwen werden onafhankelijker. Mensen schijnen bovendien psychisch complexer te zijn geworden. Daarom ‘klikken’ we nu niet meer zomaar met iedereen.
Tweehonderd jaar geleden kreeg liefde haast geen kans, tegenwoordig is dat drastisch veranderd. Gelukkig maar. Talloze wetenschappelijke onderzoeken wijzen uit dat we liefde nodig hebben om gezond en gelukkig te blijven. Dus deze evolutie was wat ons betreft zeker niet verkeerd. Want wie wil er nou leven zonder liefde…
